• tükendi
Fıkh-ı Ekber - Aliyyül Kari Şerhi - Imam Azam Ebu Hanife
  • Fıkh-ı Ekber - Aliyyül Kari Şerhi - Imam Azam Ebu Hanife
  • Fıkh-ı Ekber - Aliyyül Kari Şerhi - Imam Azam Ebu Hanife

Fıkh-ı Ekber - Aliyyül Kari Şerhi - Imam Azam Ebu Hanife

€19,90

Hanefî mezhebinin kurucusu İmam-ı Âzam ın Fıkh-ı Ekber adlı kitabının şerhi olan bu eser; ehil olmayanların kendilerini kurtarıcı ilan ettiği devrimizde...

Fıkh-ı Ekber - Aliyyül Kari Şerhi - Imam Azam Ebu Hanife

Fıkh-ı Ekber -

€19,90
adet
tükendi

Hanefî mezhebinin kurucusu İmam-ı Âzam ın Fıkh-ı Ekber adlı kitabının şerhi olan bu eser; ehil olmayanların kendilerini kurtarıcı ilan ettiği devrimizde Ehl-i sünnet vel-cemaat inancını yeni baştan öğrenmek isteyenler için başucu kitabı mahiyetindedir... www.kulturatek.com

Bu kitapta, İmam-ı Azam Ebu Hanife'nin, iman esaslarına, neye nasıl inanmamız gerektiğini özlü olarak olarak ifade ettiği risalesinin şerhini bulacaksınız. Sade bir üslupla yazılmış kitabı, hem kendiniz için, hem de tebliğde elinizden, bırakamayacaksınız. "En büyük fıkıh" olarak nitelenen itikadın katışıksız, hurafesiz, saf, arı-duru ve berrak esaslarını kavrayacak, başkalarına da kavratacaksınız.

Önsöz
 
İbadetlerin temeli sağlam inançlardır. Sağlam inanca dayanmayan ibadetlerin Allah katında hiçbir değeri yoktur. Allah kendilerinden razı olsun, Selefnalimleri tâ İslâm'ın ilk devirlerinde Hz. Peygam­ber sallellahu aleyhi vesellem'in üzerinde bulunduğu inanç yolunu tesbit etmişler ve bozuk inançları reddederek tertemiz ve sağlam bir inanç yolunu, Ehl-i Sünnet vel-Cemaat yolunu bizlere kadar intikal ettirmişlerdir.
Hz. Peygamber sallellahu aleyhi vesellem'in, kurtulduğunu müjdelediği fırka bu Ehl-i Sünnet vel-cemaat inancına bağlı bulunan­lardır. İnanç bakımından ehl-i sünnetin dışında kalanlara "Bid'at ehl-i” tâbiri kullanılır. Bid'at ehlini bütünü ile kâfirlik, yahut sapıklık­la itham etmeğe Ehl-i Sünnet vel-cemaat inancı müsaade etmemekle beraber, Hz. Peygamberin izinden yürüyebilmek, inanç sahaların­da tehlikeli gediklerle karşılaşmamak ve imanı bir bütün halinde muhafaza edebilmek için bu bid'at ehlinin inançlarından kendimizi korumak zorundayız.
Hanefî Mezhebinin kurucusu olan ve aynı zamanda bugünkü manada İslâm Fıkhı'nın da babası sayılan İmam Âzam Hazretleri, Ehl-i Sünnet vel-cemaat inancının da ilk kurucusu olarak tanınmaktadır.
İmam Âzam, Fıkha intisap etmeden evvel bir müddet mesaisini Bid'at ehline karşı mücadele etmek, kelâma ait meselelerle meşgul ol­makla geçirmiş ve muarızlarını deha derecesindeki zekâsı, aklî muha­kemesi, kuvvetli mantığı ve cedelci üslûbu ile her yerde takip ederek reddetmiş, hatta bu sebeple İran ve Irak'da bazı seyahatler tertip et­miş; Mutezile, Hariciler ve Şiîlerle yaptığı münazaralarda onları sus­turmayı başarmıştır. Aynı zamanda devrinin dinsizlik propaganda­sını yaparak İslâm inançlarını sarsmak isteyen Dehrilerle de müna­zara ederek kendilerini susturmuş ve müslümanların inançlarını sar­sılmaktan kurtarmıştır. Bu münazaraları meşhurdur.
Başlangıcında inançların korunması için kelâm meseleleri ile meşgul olan İmam Âzam Hazretleri tehlikeyi bertaraf ettikten son­ra Selef âlimlerinin ve Sahabenin yolundan yürümeğe karar vermiş; O’nun bu bid'at ehli ile mücadelesi yerini Hadis ve Fıkıh çalışmaları­na terk etmiştir. Böylece inançları sağlam temellere oturttuktan son­ra İmam Âzam Fıkıh ve Hadîs ilmine yönelmiş, bu meşguliyetin devrinde ve devrini tâkibeden asırlardaki müslümanlar için zaruret derecesinde lüzumlu olduğuna inanarak kendine has üslûbu ile ve zengin kültürü ile çalışmalarına aralıksız devam etmiştir. Kendine has metodu ile hadislerin sağlamını zayıfından ayırmış ve buna "Hadîs Fıkhı” adını vermiştir. Fıkıhta ise dünya çapında rey ve içtihad metodunu geniş çapta kullanarak kendinden sonrakilere içtiha­dın kapısını açmıştır. Bu sebeple kendisine Fıkhın babası adı da ve­rilmiştir. Eğer İmam Âzam'ın açtığı bu çığırla ortaya koyduğu bin­lerce içtihadı olmasa müslümanlar nasıl davranacaklarını bilemezler, sapmaktan kurtulamazlardı. O'nun en büyük eserleri açtığı bu çığır ile yetiştirdiği talebeleri ve kendinden sonra gelen müçtehitlere tesir­leridir. O, kitap yazmakla meşgul olamamış, ancak bazı risalelerin yazarı olmakla bilinmektedir. O, bilgilerini; ve içtihatlarını talebele­rinin kafalarına yazmayı başarmış, böylece asırlardan beri ilmin canlı olarak yaşamasını sağlamıştır. Daha sonra talebeleri tarafın­dan onun tüm içtihatları ve kendinden rivayet edilen bütün bilgiler kitaplara aktarılmıştır.
İmam Âzam, gerek kendi yaşadığı devirde, gerekse kendinden sonraki devirlerde yaşayan Fıkıh âlimleri üzerinde büyük çapta tesir icra etmiş olup, Kitap ve Sünnette bulunmayan hükümler hakkında büyük bir cesaretle kendi reyini ortaya koyabilmiş, içtihad konu­sunda büyük bir çığır açmıştır. İmam  Âzam sadece olmuş olaylar hakkında değil olmamış, yahut olması ihtimal içinde bulunan ve asırlarca sonra lâzım olan meseleler hakkında da fikir yürüterek içtihadda bulunmuştur. İslâm Dünyası gücünü bu içtihatlardan al­mıştır. Günümüze kadar yaşamış bulunan İslâm devletlerinin güç­lerini İmam Âzam'ın ilmî faaliyetlerine ve içtihadlarına borçlu bulun­duklarını, fikri yapılarını O'nun ictihadlarından aldıklarını söyleye­biliriz. Ve eğer İslâm dünyası bundan sonra da hukukî, iktisadî, iç­timaî ve idarî sahalarda bir varlık gösterecekse, bunun tek şartının mazide olduğu gibi günümüz şartlarına göre, o büyük önderin me­todunun kullanılmasına, ilmî faaliyetlerinin devam ettirilmesine bağ­lı bulunduğunu kesinlikle söyleyebiliriz. Yine imam Âzam'ın dü­şünce tarihi açısından, düşünce sisteminin gereğince araştırılmadığını, bugünün insanına gereği gibi tanıtılmadığını da burada kay­detmek isterim.
Burada yeri gelmişken önemli bir noktaya da değinmek istiyo­rum. Son zamanlarda maalesef İmam Âzam'ın ilmi ve fikri çalış­maları yanında O'nun kurduğu Ehl-i Sünnet yolu da büsbütün unutulmuş, inançlar bozulmuş, düşünceler sapmıştır. İşin en garibi dinî sahada yetki sahibi olmayan bazı kimseler, meslekleri askerlik, ga­zetecilik, idarecilik de olsa büyük önder İmam Âzam'ın kurduğu Ehl-i Sünnet yolundan  habersiz oldukları halde, onun inanç ve dü­şünce yoluna karşı bilerek veya bilmeyerek ihanette bulunuyorlar, kendilerini tanımadıkları bu yolun yani Ehl-i Sünnet yolunun hima­yecisi, kurtarıcısı ve idarecisi sanıyorlar; İmam Âzam'ın düşünce­leri yerine kendi kafalarındaki düşünceleri Ehl-i Sünnet inancı ola­rak takdim ediyorlar; üstelik bu düşüncelerine itiraz edenleri kü­fürle, sapıklıkla ve türlü kulplar takarak itham ediyorlar; dola­yısıyla Ehl-i Sünneti inhisarları altına almak istiyorlar. Böylece bu temiz inanç yolunu da bir ticaret metaı haline getirip istismara kal­kışıyorlar. Fakat bunu yapmaya asla müsaade edilmeyeceklerdir.
İşte elinizdeki bu kitap, İmam Âzam Hazretlerinin "Fıkh-ı Ekber” adlı kitabının şerhidir. Nâ ehillerin kendilerini kurtarıcı ilân ettiği devrimizde Ehl-i Sünnet vel-cemaat inancını yeni baştan öğ­renmek istiyenler için büyük bir kaynak teşkil ediyor. Bu kitap is­tismarcılara, tefrikacılara ve kendini bilmezlere haddini bildirecektir.
"Fıkh-ı Ekber”in metni ( ) içindeki siyah büyük yazılardır. Bu yazılar konuların başında bulunmaktadır. Kitabı değerli ilim adamı AIiyyul-Kârî şerh etmiş olup İmam Âzam'ın "el-Vasıyye” adlı kitabı ile diğer kitaplarda bulunan İmam Âzam'a ait düşünce­leri bir araya getirerek ve Razî, Taftazani, Konevî, gibi Ehl-i Sünnet­çe tanınmış âlimlerin fikirlerinden de istifade ederek şerh etmiştir.
Tercümede elden geldiği kadar sade bir dil kullanmaya çalıştım. Sarihin söyledikleri dışında kendimden bir ilâvede bulunmadım. An­cak âyetlerin numaraları ile Hadîslerin kaynaklarını bularak dipnotlar halinde gösterdim.
Aliyyül-Karî, kitabın sonunda inanç esaslarına ilâve edilen diğer görüşleri de zikretmiş ve küfür sözleri ile ilgili bütün fetvaları bir araya getirerek bugün müslümanlar için inanç bakımından tehlike arzeden söz, düşünce ve davranışları kaynaklarından naklederek bir araya getirmiştir.
İtikatların korunması bir ölçüde ahlâkî diyebileceğimiz bu esas­lara da bağlı bulunmaktadır. Ahlakın inançlarla ilgisini bu bölümü okuduktan sonra daha güzel anlamak mümkün olacaktır. Günümüz­de bunun misallerini bol miktarda bulabiliriz. Maksadımız müslüman kardeşlerimize faydalı olmak, hem ahlâkî bakımdan, hem de inanç yönünden sağlam bir yol tutup müslümanlarm birlik ve bera­berliğini devam ettirmek, tefrikaya meydan vermemek, müslümanları ayırmak isteyenleri uyarmaktır.
İlmî değeri çok büyük olan bu inanç kitabını Ehl-i Sünnet yolunu sağlam olarak yeni baştan öğrenmek isteyenlere faydalı olması, kısır çekişmelerin, tefrikacilık ve istismarcılığın kapısına kilid vur­ması ümidi ile okuyuculara takdim eder, bizleri Ehl-i Sünnet vel-cemaat inancından ayırmamasını Yüce Allah'ın katından niyaz ede­rim. 12.4.1978.
Y. Vehbi Yavuz
Muradiye - Bursa
 
İmam Âzam'ın Hayatından Bir Özetleme
 
1- Doğumu ve Yetişmesi:   
 
Üzerinde değişik görüşler belirtilmiş olmakla beraber tarihçile­rin çoğunluğunun ittifak ettiği nokta şudur:  İmam Âzam Hazretleri Kûfe'de doğup büyümüş ve hayatının çoğunu bu şehirde geçirmiş­tir.
Yine tarihçilerin çoğunluğunun birleştiğine göre, İmam Âzam, hicrî (80) senesinde dünyaya gelmiş olup (150) senesinde 70 yaşın­da olduğu halde Bağdat'da dünyaya gözlerini kapamıştır. Halen kabr-i şerifleri burada bulunmakta ve üzerinde akıl almaz zinetlerle süslenmiş bir türbe yaptırılmış bulunmaktadır. Buna göre İmam Âzam hayatının son zamanlarını Bağdat'ta geçirmiş olduğu anlaşılmaktadır.
 
II- Nesebi:
 
İmam Âzam'ın nesebi hakkında da değişik görüşler ileri sü­rülmüştür. Fakat bunlar arasında en sağlam olanı şöyledir. Nûman b. Sabit b. Zûta b. Mâh. İmam Âzam'ın babası Sabit, olup dedesi Zûta islâm ordularının İran, Horasan ve Irak'ı fethettikleri sırada esir düşmüş ve Teym kabilesine mensup Teymullah b. Sâlebe'nin kölesi olmuştu. Fakat sonradan azad edilerek hürriyetine kavuşmuş olan Zûta, ikamet etmekte olduğu Kabil (Babil)'den Kûfe'ye hicret etmiştir. İmam Âzam'ın torunu Hammad'dan nakledildiğine göre İmam Âzam'ın babası Sabit müslüman olarak dünyaya gelmiş ve Hz. Ali kerremellahu vecheh ile müşerref olmuş bir zattı. Hz. Ali'nin Sâbit'e ve zürriyetine hayır ve bereket duasinda bulunduğu rivayet edilmektedir.
 
III- İlme İntisab Etmesi:
 www.kitaptakipcileri.com
İmam Âzam Ebû Hanife küçük yaşta pederi Sâbit'i kaybetmiş­ti. Pederinin vefatından sonra annesi Câfer-i Sadık ile evlenmiş, do­layısıyla Ebû Hanîfe ilk terbiyesini ve ilk bilgilerini Cafer-i Sadık’tan alarak ilerideki ilmi hayatını sağlam temellere oturtmuştu.
Ebû Hanîfe küçük yaşta önce Kur'an-ı Kerîm'i ezberledi. Kur'an sonra onu en çok okuyanlardan biri oldu. Kıraat ve hıfzını Kıraat imamlarından İmam Âsim'dan tamamladı.
Ebû Hanîfe'nin mensup olduğu aile Kûfe'de ticaretle meşguldü. İpekli kumaş ticareti ile uğraşan bu aile kârlı bir ticaret yolu olan bu işe onu da teşvik ediyorlardı. Kendisinde ticarete karşı büyük bir meyil bulunmakla beraber dehâ derecesindeki zekâsı onu ilmî ve aklî araştırmalara da sevk ediyor, dolayısıyla ticaretten artan zaman­larında bir kültür ve medeniyet merkezi oln Kûfe'de ilim adamları­nın derslerine ve sohbetlerine devam ediyordu. İmam Âzam'ın ya­şadığı devirde hayatta kalan tabiîler de vardı. İmam Âzam bunların sohbetinde bulunma şerefine de nail olmuştu.
İmanı Âzam ticarete karşı olan kabiliyet ve temayülüne rağmen Irak'ın, dolayısıyla Kûfe'nin ilim çevrelerine de intisab etmiş, dik­katini Sahabîlerin eserlerine çevirerek kısa zamanda ilmî çalışma­lara yönelmiş dolayısıyla fikrî bakımdan inkişaf etmeye başlamıştı. İmam Âzam'ın devrinde Kûfe'de ve Irak'ta Mûtezilîler, Haricî­ler ve Şiîler faaliyet göstermekteydiler. Bu sebeple Hz. Ebû Hanîfe bun­lara karşı mücadele etmek zorunda kalmış ve önceleri yani gençli­ğinin başlangıcında bu kimselerle mücadele etmek için aklî ilimlerle daha çok uğraşmış ve bir yandan da ticarî faaliyetlerini devam ettirmiştir. Dolayısıyla bir yandan ticaretten bir yandan da ilimden na­sibini alıyordu.
İlim adamlarının sohbetlerine devamı sırasında Ebu Hanîfe'nin üstün zekâsı hocalarının dikkatini çekmiş, bu sebeple hocaları onu ticaretten kurtarıp ilme intisab etmeye teşvik etmişlerdir. Bu durumu kendisi şöyle anlatır:
"Bir gün İmam Şâbî ile karşılaştım. Kendisi oturuyordu. Beni ça­ğırdı ve nereye gittiğimi sordu. Ben de: çarşıya gidiyorum, dedim. Bunun üzerine; ben senin çarşıya değil, âlimlerin meclislerine git­meni isterim, dedi. Ben ise: âlimlerin meclisine çok az uğradığımı söyledim. Bunun üzerine Şâbî bana: Sen ticaretle uğraşma. Zira se­nin ilimle uğraşman ve âlimlerin meclisinden ayrılmaman gerekir. Çünkü ben sende üstün bir zekâ ve kaabiliyet görüyorum, dedi. İşte Şâbi'nin bu sözü bende büyük bir tesir meydana getirerek ticareti bıraktım ve ilim tahsiline kendimi adadım. Şâbi'nin bu sözü benim için çok faydalı oldu.”
Şâbî ile karşılaştıktan sonra Ebû Hanîfe vaktinin çoğunu ilme hasretmiş, fakat bir taraftan da ortağı aracılığı ile ticari işlerini fik­ren yürütüyor, ortağının hesaplarını kontrol ediyor, böylece geçimi­ni başkalarına muhtaç olmadan temin ediyordu.
İlk zamanlar Mutezile, Haririler, Dehrîler ve Şiilerle cedelleşerek  kendini akaid meselelerine veren ve böylece tatmin olan Ebû Hanîfe'nin, sonradan fıkıh halkaları dikkatini çekmeye başlamış bu şe­kilde ilimlerin en faydalısı olan ve sonradan babası olmakla vasıf­landığı Fıkıh ilmine intisab etmiştir.
Önceleri itikada ait meselelerle ilmî çalışmalarına başlayan Ebü Hanîfe, sonradan sahabe ve Tabiun'u örnek alarak kelâm münazara­larından sarf-ı nazar etmiştir.
Ebû Hanîfe fıkıh ilmine intisab ettiği sırada kelâm ilmine vakıf olmuş, akaid meselelerini ve Tevhid'e ait incelikleri aklî delillerle isbat edecek güce sahip idi. Daha sonra sarf, nahiv ve Arap Edebiyatını öğrenmiş, hadîsleri ezberlemeye başlamış ve böylece büyük bir kül­türe sahip olmuştu. Fıkıh ilmine ve Hâdise yöneldiği zaman her ba­kımdan tam bir yetkiye sahip idi.
Ebû Hanîfe ilim hayatının başlangıç dönemlerinde kelâm ilmi ile meşgul olduğu halde sonraları oğlu Hammad'ı ve diğer talebele­rini bu ilimle meşgul olmaktan menetmiştir. Bunun üzerine oğlu Hammad bir defasında kendisine şöyle demiştir:
"Bizi kelâm ilmi ile ilgili münazaralarla meşgul olmaktan menediyorsunuz, halbuki siz kelâm'a ait meselelerle meşgul oluyordunuz.” Buna karşılık Ebû Ha­nîfe şöyle cevap vermiştir.
"Evet biz kelâm meseleleri hakkında mü­nakaşa ediyorduk, fakat başımızın üstünde bir kuş varmış gibi aklı­mızın başımızdan uçmasından korkan kimsede olduğu gibi arkadaşımızın yanılmasından korkardık. Halbuki sizler kelâm münakaşala­rına giriyor ve arkadaşınızın yanılmasını, ayağının kaymasını isti­yorsunuz. Arkadaşının yanılmasını isteyen kişi, onun kâfir ve sapık olmasını istiyor demektir. Arkadaşının kâfir olmasını istemek ise kü­fürdür.”

IV- Hocaları:
 
İmam Âzam birçok âlimle karşılaşmış ve bu âlimlerin gerek metodlarından gerekse ilimlerinden faydalanmıştır. Fakat kendisinden faydalandığı hocaları arasında en önemlisi, çağının fıkıh ilminin re­isi diyebileceğimiz İmam Hammad b. Ebî Süleyman'dır. İmam Ham­mad da İbrahim en-Nahaî ile İmam Şâbî'den fıkıh ilmi tahsil etmiş­tir. Ebû Hanife Kadı Şurayh ve Alkame'ye ait fıkhı da bu hocasından öğrenmiştir. Bu iki zat da İbn-i Mes'ud ile Hz. Ali'nin fıkhını bilen zatlardı. İmam Hammad bu iki tabiînin fıkhını öğrenmekle beraber ibrahim en-Nahaî ve Alkame'nin fıkhına daha çok önem vermiştir.
Ebû Hanife (28) yıl gibi uzun bir zaman hocası Haramad'a tale­belik etmiş olup ölümüne kadar kendisinden ayrılmamıştır. Hocası Hammad vefat edince onun yerine geçerek ders kürsisini kendisinden sonra o işgal etmiştir.
 
V- Fıkıh İlminde Temayüzü:
 
Hicri (120) yılında İmam Hammad vefat edince, onun yerini en seçkin talebesi Ebû Hanife almış, dolayısıyla bütün gözler kendisine çevrilmişti. İmam Âzam, büyük tecrübeleri ve engin zekâsı, kuvvetli akılcılığı ve hazırcevaplığı sayesinde hocasının ders halkalarını ba­şarı ile devam ettirmişti. İmam Âzam ticaretle de meşgul bulunduğu için zamanın ihtiyaçlarını daha iyi tanıyabilmiş, örf ve âdetleri herkesten daha mükemmel kavrayabilmişti. Onun ticarî hayatı bilhas­sa örf ve âdetlere müstenid düşünceleri ve içtihatları üzerinde etkili olmuştur. Hatta bu konuda bir söz açıldığı zaman arkadaşları susar ve sadece onu dinlemek zorunda kalırlardı. Talebesi İmam Muhammed b, Hasan eş-Şeybanî onun hakkında şöyle diyor:
Ebû Hanîfe kıyasla ilgili meseleler hakkında talebeleri ile tartışırdı. Talebeleri bazan  kendisine uyarlar,   bazan da  itirazda bulunurlardı. Fakat İmam Âzam Ebû Hanîfe istihsana başvurunca, yani ictihad edince ona hiç kimse itiraz etmezdi. Çünkü o istihsan konusunda ileri sür­düğü meseleleri kuvvetle müdafaa eder ve herkes kendisine bu ko­nuda hak verirdi.”
İmam Âzam'ın Fıkıh ilminde diğer nıüctehidlere nazaran dehâ derecesinde başarılı olması, onun halkı yakından tanıması, halk ile münasebetlerinin devam etmesi ve bilhassa ticarî hayatında toplu­mun meselelerini çok yakından tanıma fırsatı bulması ve bu ilişkiyi sonuna kadar devanı ettirmesi sayesinde olmuştur, desek yanılmış olmayız. Çünkü onun dayandığı istihsan metodu, halkın ihtiyaçları ile şeriatın kaynaklarını karşılaştırarak bir neticeye varmaktan iba­rettir. Bu da şüphesiz halkı ve halkın meselelerini yakından tanı­madan mümkün değildir. Bu şekilde meselelerin bütün inceliklerini keskin görüşleri ile kavrayan Ebû Hanîfe, Fıkıh ilminin meyvesini ilmî tartışmalarda görüyor, sahip olduğu kuvvetli mantık ve akılcı görüş sayesinde hasımlarının bütün düşüncelerini alt edebiliyordu. Fıkıh ilmindeki ictihadları üzerinde, önceden sahip olduğu cedelciliğin, mantık ve akılcılığın tesiri büyük olmuştur.
 
VI-Ebû Hanîfe'ye Övgü Söyleyenler:
 
Harun b. Sa'd'ın naklettiğine göre imam Şafiî şöyle demiştir.
"Ebû Hanîfe rahmetüllahi aleyh hazretlerinden daha fakîh bir âlim görmedim. Fakîh olmak isteyen kimse Ebû Hanîfe ve arkadaşlarının söz ve kitaplarına müracaat etsin, onların sözlerini kabul edip ezberlesin. Zira bütün insanlar kıyas hususunda Ebû Hanîfe'nin ayalidir, (çocuklarıdır).” Zumayri'nin rivayetine göre ise İmam Şafiî şöy­le demiştir: 
"İnsanlar kıyas ve istihsanda Ebû Hanîfe'nin ayalidir (çocuklarıdır).” Yani bu sözlerden maksadı, imam Âzam'ın fıkhın babası olduğunu anlatmaktadır, imam Vâludî'nin söylediğine göre, imam Mâlik, Ebu Hanife'nin birçok sözlerini, kabul eder, fakat bunu açıklamazdı.
Yine îmam Şafiî'den şu sözün nakledildiği rivayet edilmiştir:
"Bütün insanlar fıkıhta Ebû Hanîfe'nin, siyer ye Meğazî'de Muhammed b. İshak'ın, tefsirde Mukâtilin, nahivde Kisâî'nin ayalidirler, İmam Âzam'ın kitaplarına bakmayan fıkhı anlayamaz ve bilemez,
maksadına nail olamaz.”
İmam Mâlik'in de şöyle dediği rivayet edilmiştir:
"Ebû Hanife islâm'da altmış bin mesele çıkarıp ortaya koymuştur.” İmam Ebû Bekir b. Atîk'in rivayetine göre ise, İmam Âzam İslâmda beşyüzbin mesele çıkarıp ortaya koymuştur.
Hatîb-i Harezmî'nin rivayetine göre ise, 63.000 mesele ortaya koymuş olup bunların 32.000'i ibadetlere dair, geride kalan 31.000'i de muamelâta dairdir. Eğer İmam Âzam bu meseleleri ortaya koyup ictihadda bulunmasaydı bütün insanlar sapıklıkta kalırdı.
 
VII -Akaidde Mezhebi:
 
İmam Âzam'm inançtaki mezhebi kurucusu bulunduğu Ehl-i Sünnet vel-cemaat Mezhebidir. Ancak Mutezile'den bir taife İmam Âzam'm Mütezîli olduğunu iddia edecek kadar işi azıtmışlardı.
İmam Âzam'a Ehl-i Sünnet inancının alâmetlerinden sorulunca şöyle cevap vermiştir.
1- Hz. Ebû Bekir ile Hz. Ömer'i diğer sahabîler üzerine üstün tutarız,
2- Hasan ile Hüseyin'e sevgi besleriz.
3- Hayır ve şerrin Allah'tan olduğuna inanırız.
4- Mestler üzerine mesh etmeyi caiz görürüz.
5- Kuvvet şurubu gayesiyle hurma suyundan yapılmış şiranın içilmesini caiz görürüz.
6- Günahı sebebiyle hiçbir mü'mine kâfir demeyiz.
7- Allah'ın sıfatları hakkında konuşmayız.
8- Ehl-i Sünnet'e göre Allah'ın sıfatları tevkifidir.
9- Bütün sahabîler hakkında hayırdan başka bir şey söylemeyiz.
10- Sahabenin en üstünü Hz. Ebû Bekir, sonra Hz. Ömer, son­ra, Hz. Ozman, sonra Hz. Ali, sonra Aşere-i mübeşşere, sonra Bedir ehli, sonra Uhud savaşına katılanlar, sonra Hudeybiye bulunanlar, sonra Bey'atür Rıdvan'da bulunanlar, sonra Aka­be biatında bulunanlardır.
 

VIII - Keremi, Ahlâkı, Zühd ve Takvası:

 
Yezîd b. Harun'dan rivayet edildiğine göre şöyle demiştir: İmam Âzam gibi takva sahibi olmadıkça bir kimseye fetva vermek helâl ol­maz. Çünkü İmam'dan daha âlim, daha zahid ve daha takva bir kimse görmedim. Bir zamanlar İmam Âzam'ın, bir evin civarında güneşin sıcağı altında beklediğini gördüm. Kendisine:
"Niçin duvarın gölgesi­ne girmeyip güneşin sıcağı altında duruyorsun? diye sorunca:
"Bu evin sahibinde bir miktar alacağım vardır, eğer evin gölgesinde göl­gelenirsem bir menfaat elde etmek düşüncesi akla gelebilir korku­suyla gölgelenmiyorum, çünkü bunun faiz olmasından korkuyorum.” cevabını verdi.
Yine rivayet edilir ki İmam Âzam bir meselede zorlukla karşı­laşıp çözemezse tevbe ve istiğfar edip, bir günah işlemişim ki bu müş­kil bana arız oldu, der ve kalkıp iki rekât namaz kıldıktan sonra o mesele kendisine keşfolur ve böylece o müşkil ortadan kalkardı. Fadl b. Iyaz, İmam Âzam'ın bu durumunu duyunca ağlayıp, bu durum onun günahının azlığındandır. Çünkü herkese böyle bir inkişaf olmaz, derdi, İbrahim b. Amr'dan rivayet edildiğine göre, İmam Azam Hazretleri son derece feraset sahibi (ileri görüşlü) idi. Talebelerin­den Dâvud-i Taî hakkında demişlerdir ki:
"Bu talebem çok âbid olup insanlardan uzakta yaşayacak ve gece-gündüz ibadette bulunacak.” Gerçekten de öyle oldu. Yine Ebû Yusuf hakkında:
"Buna da dünya ikbal edecek ve kendisinin de dünyaya meyli çok olacak.” dedi. Ger­çekten de öyle oldu.
Yine rivayet edilir ki İmam Âzam ticaretle geçinir ve ticari iş­lerini ortakları yürütürdü. Ortaklarından birinin satışında şüphesi bulunduğu ve sattığı mallar arasında bir tanesi sakat bulunduğu için (30.000) akçelik kârını fukaraya sadaka olarak dağıtmıştır.
Yine rivayet edilir ki, Kufe etrafındaki arapları yağma etmişler ve bunlara ait koyunları çarşı pazarda satmışlar, dolayısıyla bu ko­yunlar o civarda yayılmış. Bunun üzerine İmam Âzam Hazretleri bir koyunun ömrünü sormuş, ancak yedi sene yaşar, demişler. Bundan sonra İmam Âzam bu koyunlardan birine rastlar korkusuyla yedi sene et yememiştir.
İmam Âzam'ın sabrı ve nezaketini belirten şu vaka da çok dik­kat çekici olduğu kadar ilim adamlarına irşad konusunda güzel bir örnek de teşkil etmektedir:
Rivayet edilir ki, İmam Âzam Hazretlerinin bitişik bir komşusu vardı ki içkiye müptelâ olup gece evine sarhoş olarak gelir ve gece yarısına kadar çalgı çalıp şarkı söylerdi. İmam Âzam bu içki müp­telâsı komşusunun eziyetine sabr ve tahammül gösterir, komşuluk hakkına riayet etmek için kendisine bir uyanda bulunmazdı. Bir ge­ce bu komşusunun sesi sadası kesilmiş. Bunun üzerine İmam Âzam Hazretleri; acaba hasta mı oldu, yahut bir kazaya mı uğradı, diye­rek derhal evine gitti ve hanımına, her gece komşumuzun çalgı ve şarkı seslerine alışmıştık; bu gece ise sesi sadası kesildi. Acaba hasta mıdır, yahut başına bir iş mi geldi diye sormaya geldim, deyince ha­nımı mahcup bir eda ile:
"Yâ İmam bu gece meyhaneden gelirken po­lislere rastlamış ve sarhoş olduğu için kendini yakalayıp hapsetmiş­ler,” dedi. Bunun üzerine İmam Âzam o şehrin valisine kadar gitti. Vali İmam'ı görünce karşılayıp saygı ve ikramdan sonra ziyaret se­bebini sormuş. O da durumu anlatmış ve hapsedilen bu komşusu­nun serbest bırakılmasını istediğini belirtmiş. Vali bu ricası üzerine derhal o komşuyu hapisten çıkarıp kendisine teslim etmiş. Beraber dışarıya çıktıklarında bu komşusuna karşı gayet nazik davranarak, senin çalgının sesine alışmıştık, bu gece sesin ve sadan çıkmadı, ço­luk çocuğunun nafakasını soramadık, bir yardımda bulunamadık, deyip çok miktarda para verdikten sonra meyhanecide ne kadar bor­cun varsa ben ödeyeyim, deyince adam İmam Âzam'ın bu nazik muamelesinden son derece mahcup kalarak hemen o anda tevbe ve is­tiğfar edip İmam Âzam'm ders halkasına devam etti ve kısa zaman­da ilim tahsilini tamamlayıp fakihlerden biri oldu.
Yine rivayet edilir ki, İmam Âzam Hazretleri kırk yıl yatsı abdesti ile sabah namazını kılmış. Ve yine rivayet edilir ki: her ayda altmış hatim indirir, bir hatm-i şerif gece, bir hatim-i şerif de gün­düz indirirdi. Dünyadan âhiret âlemine göç ettikleri vakit yedibin hatm-i şerifi tamamlamıştı.
İmam Âzam Hazretleri zengin olduğu halde kendi ifadesine gö­re, dörtbin dirhemden fazla parayı elinde tutmamış, bu kadarını çoluk çocuğunun nafakası için saklarmış, gerisini fukaraya, talebele­rine ve Mekke ile Medine'de bulunan Fakîhlerin nafakalarına yar­dım için harcardı.
İmam Âzam Hazretleri hocasına o derece saygılı idi ki, vefatın­dan beri her namazın peşinde hocası İmam Hammad için, anası babası, diğer hocaları ve kendisinden ilim öğrenen talebeleri için du­ada bulunurdu. Hocasına karşı saygısından ötürü, yatağında ayak­larını hocasının evine doğru uzattığı vâki olmamıştır.
 
IX - Kadılıktan Kaçınması:
 
Hidâye sahibi Mergînanî'nin naklettiğine göre Halife Mansur, İmam Âzam, İmam Sevrî, İmam Cündî İmam Şerik ve İmam Mis'ar'ı kadı nasbetmek için huzuruna çağırmış.  İmam  Âzam  Hazretleri; ben hile yapıp kurtulurum, dedi. İmam Sevrî: ben firar ederim, de­di. İmam Mis'ar: ben de deli numarası yaparım, dedi. Şerik ise: za­ten beni kadı yapmak istemez, diyerek yola çıktılar. Devlet sarayına giderken nehrin kenarında bir gemi gidiyormuş. İmam Sevrî kap­tana yalvararak: beni bir kimse boğazlamak istiyor, beni gemine koyup kurtar, dedi. Kaptan da onu alıp gizledi. Bu şekilde Bağdat'tan firar etti. Diğerleri ile birlikte halifenin huzuruna vardılar. Mis'ar ha­lifeye: davarların nasıl, çoluk çocuk nasıl diyerek uygunsuz sözler sarfedince onu meclisten dışarıya attılar. İmam Âzam Hazretleri ise: ben elbise tüccarıyım, beni kabul etmezler. Kûfeliler Kureyş ve Ansar-ı Araptandır, ben ise köle neslindenim, dedi. Onu da dışarıya at­tılar. Şerik: benim görme kuvvetim zayıftır, mührün yazılarını dahi fark edemem, diyerek mazeret belirtince halîfe: ben senin yanma bir kimseyi yardımcı tâyin ederim, o sana yardım eder, dedi. Bu sefer Şerîk: benim hafızam zayıftır, dedi. Buna karşılık: sana bal ile badem yediririm düzelirsin, cevabını verdi. Bununla da mazeretini kabul ettiremeyince; benim kadınlar taifesine fazla meylim vardır, dedi. Halife; ben sana çok maaş veririm, onunla cariyeler satın alırsın, dedi. Bu şekilde ne dedi ise kendini kadılık makamına nasbedilmekten kurtaramayınca, Şeriat nazarında yakın uzak, küçük büyük ayırd etmem, herkese eşit bir şekilde Şeriatın hükümlerini tatbik ede­rim, deyince halife; ben de olsam, başkası üzerine üstün tutma, deyin­ce kaçınılmaz bir şekilde kadılık görevini kabul etti. Fakat vazifeye başladıktan bir müddet sonra halifenin kölelerinden biri bir gün bir dâva dolayısıyla kadının karşısına gelip diğerlerinden öne geç­mek isteyince kadı Şerik buna rıza göstermeyip, ikiniz de şeriat na­zarında birsiniz, dedi. Bunun üzerine halife Şerîki bu görevden uzak­laştırdı.
 
X - Hapsedilmesi ve Vefatı:
 
Şerik'in azledilmesinden sonra halife Mansur tekrar İmam Âzam'ı huzuruna çağırdı, ve kadı olmasını teklif etti. Fakat İmam Âzam yine bu teklifi kabul etmedi. Bunun üzerine halife Mansur kı­zarak İmam Âzam'ı hapsedeceğine ve döğdüreceğine yemin etti. Ve memurlarına emir verip her gün on kamçı vurdurdu. Birkaç gün bu şekilde döğülüp hapsedildikten sonra İmam Âzam Hazretleri şiddetli acı çekerek ağlamaya başladı ve aradan çok zaman geçmeden "Allah selâm evine çağırır” davetini kabul ederek Allah'ın rahmetine ka­vuştu. Bâzıları dövmekten, bâzıları zehirlenmekten vefat ettiğini söylemektedirler. Bu iki rivayeti birleştirmek de mümkündür. Zindanda her gün on kamçı vurup sonra zehir içirdiler.
Bazıları da şöyle demişlerdir. İmam'ı halife'nin huzuruna götü­rüp kadılık teklifi yapılınca kabul etmedi ve bunun üzerine şerbetine zehir koydurup kendisine içirdiler. İmam Âzam Hazretleri zehrin tesirini hissettikçe Mansur'un meclisinden kalkıp gitti. Mansur; ne­reye gidiyorsun? diye sorunca; gönderdiğin yere gidiyorum, cevabını verip yine kendisini zindana götürdüler. Zehir bütün azalarına si­rayet ettikten sonra onu hapse indirdiler ve bırakıp gittiler. İmam'ın ciğeri zehrin tesirinden parça parça olup ölümü hissettikçe secdeye kapanıp secdede iken ruhunu teslim etmiştir. Allah kendisine gani ga­ni rahmet eylesin ve açtığı çığırı kıyamete dek devam ettirsin. Ve­fatlarında yaşı 70'i bulmuştu. Hicri 150 senesinde Allah'ın rahmetine kavuşmuştur.[1]

İçindekiler:

FIKH-I EKBER
Önsöz
İmam Âzam'ın Hayatından Bir Özetleme
I- Doğumu ve Yetişmesi:
II- Nesebi:
III- İlme İntisab Etmesi:
IV- Hocaları:
V- Fıkıh İlminde Temayüzü:
VII -Akaidde Mezhebi:
VIII -Hazır Cevaplığı:
X-Kadılıktan Kaçınması:
XI-Hapsedilmesi ve Vefatı:
Y. Vehbi Yavuz
Giriş
Selefin Kelâm İlmine Karşı Çıkmalarının Sebepleri:
Netice:
İman Esasları
Tevhidin Esasları:
Tevhidin Çeşitleri:
Tevhid'den Bahseden Âyetler
Meleklere Îman :
Kitaplara İman:
Peygamberlere İman:
Öldükten Sonra Dirilmeye İman
Kadere İman:
Öldükten Sonra Hesap Günü :
Allah'ın Birliği :
Burhan-i Temânü:
Allah'ın Eşsizliği:
Zâti Ve Fi'lî Sıfatlar:
Zatî Sıfatlab
Allah'ın Konuşması Nasıl Olur? :
Görme Ve İşitme Sıfatları
İrade:
Fî'lî Sıfatlar:
Allah'ın İsim Ve Sıfatları:
Bütün Sıfatlar Ezelidir:
Allah'ın Sıfatları Yaratılmış Değildir:
Kur'an-ı Kerîm Allah Kelamıdır, Yaratılmış Değildir;
Kuran'daki Kıssalar Allah Kelâmıdır ;
Kuranda Geçen Yaratıklara Ait Sözler Yaratılmıştır :
Musa (A.S.)’ ın Allah İle Konuşması:
Hiç Bir Varlık Allah'a Benzemez:
Allah'ın Sıfatları Kullar Gibi Vasıtalı Değildir:
Kelâm Meselesindeki Görüşler:
Allah Teâla Bir Şeydir :
Allah Teâlâ Cisimsiz, Cevhersiz Var Olan Bir Şeydir;
Allah Teâlâ Sınırlı Değildir:
El - Yüz Gibi Sıfatlar Allah'ın Keyfiyetsiz Sıfatlarıdır:
Müteşabîh Âyetler Tevil Edilemez:
Allah Her Şeyi Yoktan Var Etmiştir
Allah Ezelde Her Şeyi Bilendir
Her Seyî Takdir Eden Yüce Allahtır
Hayır Ve Şer Allah'ın Takdiri Île Var Olur:
Allah Her Şeyi Önceden Yazı İle Yaratır:
Kaza İle Kader Allah'ın Sıfatlarıdır :
Kulun İşi Kendi İradesi İle Meydana Gelir:
Kader Hakkındaki Münakaşalar
Allah Teâlâ Her Şeyi Olduğu Gibi Bilir ;
Küfür De Îman Da Kulun Kendi Kazancıdır
Âdem (A.S.) in Zürriyetinin Yaratılması:
Allah'a Verilen Ezeli Sözü Bozmak :
Allah; Kulları Küfre Zorlamaz
Kul İşinin Yaratıcısı Değildir
Allah Kötülüğü De İyiliği De Murad Edee:
Peygamberler Masumdur;
Bazı Peygamberler Kusur İşlemiştir :
Hz. Peygamber’in Vasıfları
Hz. Peygamber Büyük-Küçük Hiç Bir Günah İşlememiştir
Hz. Peygamber'den Sonra İnsanların En Faziletlisi:
Hz. Peygamberin Ebû Bekir'i Yazılı Bîr Ahit İle Halife Nasb Etmekten Vazgeçmesi :
Hz. Ömer'in Faziletti:
Hz. Osman'ın Fazileti:
Hz. Alî'nin Fazileti:
Dört Halife Gerçek Halifedîr :
Sahabileri Hayırla Anmak:
Büyük Günah İşlemekle Mü'min Kâfir Olmaz
Günahkâr Kimse De Gerçek Mü'mîndir :
Mutezilenin Ehl-İ Sünnetten Ayrılması:
Mestler Üzerine Mesh Etmek :
Fasıkın Arkasında Namaz Kılmak
Îmanla Ölen Cehennemde Ebedî Kalmayacaktir :
Müminin Ameli Zayî Olmaz :
Peygamberlerde Mucize :
Velîlerin Kerametleri
Kafirlerde Gökülen Hârikalar, Mucize Değildir :
Kafirlerin Elindeki Hârikalar İsyan Ve Küfürlerini Artırır :
Allah Ezelde Yaratıcı Ve Rızık Verendir :
Allah'ı Görmek :
Rüyada Allah'ı Görmek:
Yok Olan Birşey Midir?
İmanın Kısımları:
İman Artmaz - Eksilmez:
Müminlerin İmanda Eşitliği :
İslam'ın Hakikati
Dinin Hakikati .
Allah'ı Tanımak :
Allah'a Hakkıyla Kulluk Etmek
Müminlerin Eşitliği
Allah Fazlı İle İhsan Eder Adaleti İle Ceza Verir:
Peygamberlerin Şefaati:
Amellerin Tartılması
Kıyamette Hasımlaşma:
Havz-ı Kevser Haktır
Cennet Ve Cehennem Hayatının Ebedîliği:
Allah'ın Hidayet Vermesi Ve Saptırması :
Kabirde Soru Sorulması:
Kabir Azabı Ve Ruhların İadesi
Allah'ın Sıfatlarını Farsça Söylemek
Allah'a Yakınlık-Uzaklık Keyfiyetsizdir :
Kur'an-ı Kerim Mushaf'larda Yazılı Olan Allah Kelamıdır
Peygamberlerin Îman Üzerinde Öldüğü Kesindir:
Ebu Tâlib'in Kafir Olarak Ölmesi :
Hz. Peygamberin Çocukları.
Hz. Peygamberin Hanımları:
İnançtaki Şüpheleri Gidermek:
Miraca İnanmak:
Deccal, Ye'cüc-Me'cüc'ün Çıkması Ve Hz.Îsa’nın İnmesi
Miraç Ve Allah'a Mekân İsnadı:
Hz. Peygamber'den Sonra En Üstün Peygamber
Meleklerin İnsanlardan Üstünlüğü
Sahabe'nin En Üstünü :
Müctehitlerin Üstünü:
Sahabe Çocuklarının Üstünlüğü
Hiçbir Veli Peygamber Derecesine Ulaşamaz
Kul'dan Hiçbir Suretle Teklifler Düşmez:
Naslar Zahirî Mânâlarına Alınır
Allah'ı Görmek Hakkındaki İhtilaflar
Rüyada Allah'ı Görmek
Öldürülen Eceli İle Ölür
Ruh Yaratılmıştır
Rızkın Taksimi
Kul İçin Yararlı Olanı Yapmak Allah Üzerine Gerekli Değildir:
Haram Da Rızıktır
Allah Vaadinden Dönmez, Vaidinden Dönebilir
Küçük Günahlardan Dolayı Azab Caizdir
Ölüler İçin Yapılan İyilikler Onlara Fayda Verir
Kafirlerin Duaları Kabul Değildir
Cinlerin Kâfirleri İçin Cehennem Azabı Vardır
Şeytanların İnsanlar Üzerindeki   Tasarrufu
Müctehid Hata Da İsabet De Edebilir
İman Artma Ve Eksilme Kabul Etmez
İman İle İslâm Birdir
Allah'ı Akıl İle Bulmak Herkese Farzdır.
Allah Teâlâ Zulme Gücü Yetmekle Vasıflanmaz
İmanda İtibar Sonucadır :
Allah, Kula Gücünün Yetmediğini Teklif Etmez :
Taklitçinin İmanı Sahihtir
Sihir Ve Nazar Haktır
Allah'ın Rahmetinden Ümit Kesmek Küfürdür
Kâhinlerin Haberlerine İnanmak:
Kur'an, Söz Ve Mânaya Birlikte Verilen İsimdir
Kötülüğü Helal Kabul Etmek :
Kıble Ehline Kâfir Denmez
Tövbeleri Kabul Etmek Allah’n Bir Lüttudur
Dedikodu Ve İftiranın Tevbesî :
Bütün Günahlardan Tevbe Etmek
İstikamet Kerametten Üstündür
Kıble Ehlinin Tekfiri Caiz Değildir
Kendi İsteği İle Küfür  Kelimesini Söylemek  Küfürdür
Hz. Ebu Bekir'in Hilafetini Ve Sahabîlîğini İnkâr
Dinden Dönmenin Hükmü
Bîdatçılar Birbirine Kâfir, Derler
Mürted Kişiye İslâm'ın Arzedilmesi
Küfrü Gerektiren Düşünceyi Akla Getirmek
Hadisleri İnkâr Etmek
Zorla Hz. Peygamber'e Söğmek
Kıraat Ve Namazla İlgili Küfür Sözleri
Kur'an Okumakla Alay Etmek
Kur'an'ın Sözlerini Kendi Sözü İle Karıştırmak
Kur'an'dan Ücret Alma İle İlgili Sözler
Haram İşlerken Bismillah Demek
Namazla İlgili Küfür Sözleri
Farzları İnkâr Etmekle İlgili Sözler
Abdestsiz Olarak Kıbleye Yönelmek
İlim Ve Âlimler Hakkındaki Küfür Sözleri
Kıyafetle İlgili Sözler
Kur'an Öğretenlerle, Vaizlerle Ve İlim Meclisi İle Alay Etmek
Boşanma Ve Âlimlere Hakaretle İlgili Sözler
Allah'ın Rahmetinden Ümit Kesmekle İlgili Sözler
Şeriatla İlgili Küfür Sözleri
Açık Ve Kapalı Küfür Sözleri
Mînhac'ul-Musaün Adlı Kitaptan Bazı Meseleler
Hastalık, Ölüm Ve Kıyametle İlgili Küfür Sözleri
Kıyamet-Cennet Ve Cehennemle İlgili Küfür Sözleri www.kulturatek.com
Fikhi Ekber - Aliyyul Kari Serhi - Imam Azam Ebu Hanife - Fikih

 

Büyük boy, Ciltli (sert kapak), 392 sayfa

 

Yayınevi (yayınevinin diğer kitapları için tıklayınız): Çağrı

 

Veya telefonla sipariş için : 04 78 52 39 78
Imam Azam Ebu Hanife

Bilgi kartı

Sayfa :
392
Kalite :
Ciltli (sert kapak)
Baskı :
2013, 7. baskı
Yayınevi :
Çağrı
Ebat :
Büyük Boy (24,5 x 17 x 3,5 cm)

Bu ürünü alan müşteriler, şunları da aldı:

Görüntülenen ürünler

aynı kategoride bulunan diğer 16 ürün: